• Tutkun Elektrik

Reaktif Güç


Şebekeye geri iletilen enerjiye reaktif güç denir. Yani, endüktif yüklü devrelerde manyetik devrenin uyarılması için çekilen ve bir sonraki çevrimde geri dönen güçtür. "Q" harfi ile gösterilir. Kondansatör veya bobin içeren tüm elektrik devreleri reaktif güç verir. Kondansatörler gerilim sinüsüne göre erken güç çekerken, bobin devreleri gerilim sinüsüne göre daha geç güç çeker. Reaktif güç veren yükler; asenkron makineler, bobinler, düşük uyarmalı senkron makineler, endüksiyon fırınları, ark fırınları, flüoresan lamba balastları, havai hatlar, kaynak makineleri, redresörler, transformatörler v.b. olarak örneklendirilebilir.



Endüktif ve kapasitif devrelerde faz farkına göre reaktif güç oluşur. Bu da işe çevrilebilen aktif gücün azalmasına dolayısıyla verimin düşmesine ve kullanılamayan bir reaktif güç oluşumuna neden olur. İşte aktif gücün maksimum hale getirilip, güç faktörünün düzeltilmesi ve verimin en büyük halini alması işlemine kompanzasyon denir. Başka bir deyişle, tüketicilerin normal olarak şebekeden çektikleri endüktif gücün kapasitif yük çekmek suretiyle özel bir reaktif güç üreticisi tarafından dengelenmesi işlemidir.


Türkiye'de şebeke taşıma kapasitesini arttırmasından ve enerjinin israfını önlemesinden dolayı ülke ekonomisi için vazgeçilmezdir ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan kurul kararı olarak en son alınan karar, Karar No:284/2 Karar Tarihi: 8/1/2004 olarak zorunlu tutulmuştur.


Bu karara göre Türkiye'de kompanzasyon panosu yapma ve işletme zorunluluğundaki bu işletmelerin (proje gücü 9KVA ve üzeri olan işletmeler) harcadıkları endüktif enerji, aktif enerjinin en fazla %20'i; kapasitif enerji de aktif enerjinin en fazla %15'i kadar olabilir. Aksi halde işletme reaktif güç bedeli ödemek ile yükümlüdür.